3D-revolutie in de schoolklas

Kinderen klaarstomen voor de vragen van de toekomst

Door Eveline Domevscek

15 december 2014

Dolenthousiast was hij. De 10-jarige zoon van Maarten Verkoren nadat hij op school een dag had mogen doorbrengen in de zogenoemde Techniekbus. Hij vroeg zich bij thuiskomst hardop af waarom hij niet elke dag op deze manier les kon krijgen. Ja, waarom eigenlijk niet? dacht Verkoren, co-eigenaar van Assembl3d, ondernemer, blogger, professioneel twitteraar, econoom en marketeer met ‘wel tien ideeën per dag’. Eén van die ideeën die – dankzij zijn zoon – beklijfde was niets minder dan het onderwijs te hervormen met behulp van 3D-printen. ‘3D-printen gaat alles veranderen. Er komt een revolutie aan, geloof mij maar’, zegt Verkoren zelfverzekerd op zijn kantoor dat is gehuisvest in het oude stationsgebouw van Bloemendaal. Naast zijn bureau is een printer volop bezig met een 3D-kerstster. Op de vensterbank staan een geprinte schedel, een Heineken-flesje en een piramide. Een plattegrond van Haarlem, uiteraard in 3D – een opdracht van de gemeente – staat uitgestald op zolder. Verkoren staat met zijn uitspraken zeker niet alleen. Niemand minder dan Barack Obama liet zich ooit ontvallen dat ‘3d-printing has the potential to revolutionize the way we make almost everything’.

Dan kun je dus maar beter zorgen dat je meegaat in die revolutie. Te beginnen op de basisschool. ‘Het 3D-printen zelf is geen doel op zich, het gaat om de toepassingen’, zegt Verkoren. ‘Het printen heb je kinderen binnen een halve dag aangeleerd, en echt niet alleen de technische kinderen. We willen het 3D-printen verwerken in het curriculum zodat het in allerlei lessen geïntegreerd kan worden. Tijdens geschiedenis bijvoorbeeld. Een kind kan zich veel meer voorstellen van een piramide als deze in 3D voor hem staat dan wanneer hij er alleen maar over leest, toch?’ Een ander, niet onbelangrijk, gevolg van deze aanpassing van het curriculum is volgens Verkoren dat kinderen geïnteresseerd raken in techniek en zogenoemde ‘21st century skills’ worden bijgebracht. ‘Kinderen worden zo al vroeg gevraagd mee te denken over het hele maakproces. Dus van de vraag, naar het ontwerp, naar het daadwerkelijke fabriceren, tot het aan de man brengen van het product. Op die manier denken de leerlingen niet alleen mee over de techniek maar leren ook te denken als een marketeer.’

Niet zonder slag of stoot

Samen met onderwijsdienst ABC heeft Verkorens bedrijf 3D Makers Magic (een onderdeel van Assembl3d) een lesprogramma ontworpen dat inmiddels op tientallen basisscholen wordt gebruikt. In zijn streven het onderwijs te veranderen krijgt Verkoren onder meer steun van oud-politicus Willem Vermeend, die door premier Mark Rutte is aangesteld als aanjager van 3D-printing én Smart Industries in Nederland. Toch gaat het hervormen van het onderwijs niet zonder slag of stoot, merkt Verkoren.

Kinderen, die thuis van alles op de iPad doen, stappen bij het binnengaan van hun school terug in de tijd

Volgens hem snappen veel bedrijven het belang van investeren in 3D-printen inmiddels redelijk, beginnen consumenten het beetje bij beetje door te krijgen, maar lopen de overheid en scholen nog hopeloos achter. ‘Veel scholen bevinden zich nog in de 20ste eeuw. Het is nu nog groot nieuws als een school aankondigt wifi te krijgen. Dat geloof je toch niet? Kinderen, die thuis van alles op de iPad doen, stappen bij het binnengaan van hun school terug in de tijd.’ De eigen slagkracht van scholen om te innoveren is zeer beperkt, zegt Verkoren, maar er gloort hoop; Begin november heeft de Tweede Kamer namelijk een motie aangenomen om het maakonderwijs te bevorderen. Nog een bewijs dat Verkoren niet alleen staat in zijn missie.

Met zijn lesprogramma wil Verkoren voorkomen dat er nog een ‘lost generation’ ontstaat. Inderdaad, nóg een. Het ziet er namelijk naar uit dat veel mbo’ers en hbo’ers die voor economische en administratieve richtingen hebben gekozen, straks lang niet allemaal aan de bak komen. Voor velen is de bittere waarheid dat ze zijn opgeleid voor werkloosheid. ‘Je moet daarom een stap of meerdere stappen verder denken. Je moet mensen opleiden en voorzien van kennis die bedrijven straks nodig hebben, niet die ze nú nodig hebben. Het is een beetje de Steve Jobs-manier van denken’, zegt Verkoren.

Daarbij houdt het streven van Verkoren niet op. ‘We willen uiteindelijk komen tot een soort tracking systeem waarop bedrijven kunnen inloggen en zien wat leerlingen en studenten hebben bedacht en ontwikkeld. Op die manier kan een bedrijf precies degene met de juiste kennis uitzoeken voor een stage of een baan. Heel anders dan het nu gaat. Nu is het kiezen van een stagiair nog één grote grabbelton.’

Democratisering van het maken

‘3D-printen is gewoon doen’, zo luidt het adagium van Verkoren. ‘Het is trial and error waardoor je steeds beter en innovatiever wordt. Veel consumenten die thuis al een 3D-printer hebben staan, zijn na het zesde geprinte iPhone-hoesje wel zo’n beetje uitgeprint. Wat nu? denken ze. Maar je moet niet vergeten dat de fase waarin we ons nu met 3D-printen bevinden vergelijkbaar is met het tijdperk waarin de computers zich eind jaren ’70 bevonden. Een lange weg te gaan nog. Maar er komt nog zoveel, en de innovaties volgen elkaar veel sneller op.’

Als Blokker en Ikea niet meegaan met deze ontwikkelingen dan bestaan zij over een paar jaar niet meer

Verkoren durft dan ook te voorspellen dat er over twee jaar overal 3d-printingshops staan, waar consumenten hun op maat gemaakte producten bestellen. Een voorbeeld: in plaats van schoenen bij Zalando te bestellen, zetten we dan onze voeten op een tablet, maken er een 3D-scan van, zoeken het model, de hak en het materiaal uit en versturen deze informatie naar de shop toe, die de schoen vervolgens print. Verkoren verwacht dat daarmee de eenheidsworst uit de winkels en onze huiskamers verdwijnt. ‘Straks bestellen we geen vaststaande modellen meer, maar kunnen we overal aanpassingen aan doen. Als Blokker en Ikea niet meegaan met deze ontwikkelingen dan bestaan zij over een paar jaar niet meer. Het bezitten van dingen verwordt dan tot het hebben van een usb-stick met bestanden waarmee je je eigen spullen kunt laten maken. Het is de democratisering van het maken.’

En in de verdere toekomst? Over vijf tot tien jaar acht Verkoren het volkomen reëel dat er in de medische wereld hulpmiddelen én zelfs organen worden geprint. ‘Wist je dat nu al 99,9% van de gehoorapparaten wordt geprint? En dat er in Rusland nu testen plaatsvinden met het printen van klieren voor muizen?’ De technologie gaat zo snel dat er volgens hem over een aantal jaar complexe organen kunnen worden geprint. ‘En – om even door te filosoferen – hoe leuk zou het zijn als een geneeskundestudent weefsel heeft geprint en op die manier onder de aandacht komt bij ziekenhuizen, zijn potentiële toekomstige werkgevers?’

Verkoren beseft dat veel van dit alles voor velen onbegrijpelijke toekomstmuziek is, die soms zelfs angstaanjagend aanhoort. ‘Uit onwetendheid spreken mensen vaak van ‘disruptive technologies’ omdat ze de innovatie niet meer kunnen overzien, maar het feit is dat dit de toekomst is en we er maar beter in kunnen investeren. Anders blijven we als land hopeloos achter.’ Dat is het fijne aan het werken met kinderen, zegt Verkoren. ‘3D-printen vereist dat je buiten de bestaande kaders denkt, dat je denkt zonder beperkingen. En wie kunnen dat beter dan kinderen?’